Okulary to nie wszystko. Jak spowalniać rozwój krótkowzroczności u dziecka?

Redakcja Wioski9 min czytania

Diagnoza krótkowzroczności może budzić u rodziców różne emocje. Z jednej strony pojawia się niepokój o wzrok dziecka, z drugiej wreszcie wiadomo, dlaczego mrużyło oczy, podchodziło bliżej do telewizora albo nie rozpoznawało znajomych z dalszej odległości. Odpowiednio dobrane okulary sprawiają, że dziecko znów widzi wyraźnie. Łatwo więc pomyśleć, że problem został rozwiązany. W przypadku krótkowzroczności to jednak dopiero początek działania.

Standardowe okulary korygują wadę, czyli poprawiają ostrość widzenia, ale nie działają na przyczynę krótkowzroczności, czyli nadmierny rozrost gałki ocznej. Tymczasem oko dziecka nadal rośnie, a krótkowzroczność może pogłębiać się przez kolejne lata.

Korekcja i kontrola krótkowzroczności. Czym się różnią?

Korekcja krótkowzroczności pozwala dziecku wyraźnie widzieć. Soczewki w okularach lub soczewki kontaktowe odpowiednio kierują światło wpadające do oka, dzięki czemu obraz przestaje być rozmazany.

Kontrola krótkowzroczności ma inny, dodatkowy aspekt. To tak naprawdę proces, którego celem jest spowalnianie progresji wady wzroku, czyli mówiąc wprost, ograniczanie tempa, w jakim wada się pogłębia.

Najprościej można powiedzieć:

  • korekcja odpowiada na pytanie: „Jak zapewnić dziecku wyraźne widzenie?”;
  • kontrola krótkowzroczności odpowiada również na pytanie: „Co można zrobić, aby wada rozwijała się wolniej?”.

Oba cele są ważne. Dziecko powinno widzieć wyraźnie tu i teraz, ale warto także pomyśleć o zdrowiu jego oczu w przyszłości.

Dlaczego spowalnianie wady ma znaczenie?

Krótkowzroczność u dzieci wiąże się najczęściej z nadmiernym wydłużaniem gałki ocznej. Proces ten może trwać przez kolejne lata wzrostu dziecka. Im wcześniej wada się pojawi, tym więcej czasu ma na dalszą progresję.

Wyższa krótkowzroczność wiąże się w dorosłym życiu z większym ryzykiem poważnych problemów okulistycznych, między innymi makulopatii krótkowzrocznej, odwarstwienia siatkówki, jaskry czy zaćmy. Nie oznacza to, że takie choroby wystąpią u każdego dziecka z krótkowzrocznością. Pokazuje jednak, dlaczego celem postępowania nie powinno być wyłącznie zapewnienie ostrego obrazu, ale również ograniczanie dalszego rozwoju wady.

Krótkowzroczności nie można cofnąć ani „wyleczyć”. Można ją jednak korygować i spowalniać tempo, w jakim postępuje. Im wcześniej rodzic porozmawia ze specjalistą o dostępnych możliwościach, tym wcześniej można dobrać odpowiednie działanie.

Jakie metody kontroli krótkowzroczności są dostępne?

Istnieje kilka metod spowalniania progresji krótkowzroczności u dzieci. O tym, którą z nich wybrać, powinien decydować specjalista ochrony wzroku, nie tylko na podstawie wartości korekcyjnych i przeprowadzonego wywiadu, ale także preferencji młodego pacjenta. Znaczenie mają wiek dziecka, wielkość i tempo progresji wady, styl życia oraz gotowość do systematycznego stosowania danej metody.

Krople z atropiną

Jedną z metod jest stosowanie atropiny w niskim stężeniu. Krople podaje się regularnie, zgodnie z zaleceniami lekarza. Atropina oddziałuje na mechanizmy związane z rozwojem krótkowzroczności, ale jej stosowanie wymaga systematyczności i stałej kontroli okulistycznej. O stężeniu preparatu, częstotliwości podawania oraz czasie stosowania zawsze decyduje lekarz.

Ortokorekcja

Ortokorekcja wykorzystuje specjalne twarde soczewki kontaktowe zakładane na noc. Podczas snu czasowo zmieniają one kształt rogówki. Po zdjęciu soczewek rano dziecko może w ciągu dnia widzieć wyraźnie bez okularów.

Metoda wymaga odpowiedniego dopasowania soczewek, przestrzegania zasad higieny i regularnych kontroli. Nie będzie więc właściwym rozwiązaniem dla każdego dziecka i może być problematyczna u przedszkolaka.

Specjalistyczne soczewki kontaktowe

W kontroli krótkowzroczności stosuje się również specjalistyczne miękkie soczewki kontaktowe. Łączą one korekcję widzenia z konstrukcją optyczną przeznaczoną do spowalniania progresji wady. Ich stosowanie wymaga jednak odpowiedzialnego przestrzegania zasad higieny, regularnej wymiany soczewek i kontroli u specjalisty. To również rozwiązanie, które raczej sprawdzi się u starszych dzieci, np. nastolatków.

Okulary z soczewkami do kontroli krótkowzroczności

Dla wielu dzieci naturalnym rozwiązaniem są okulary z soczewkami, które jednocześnie zapewniają wyraźne widzenie i spowalniają progresję krótkowzroczności. Dziecko korzysta z nich tak samo jak ze zwykłych okularów, a specjalna konstrukcja optyczna odpowiada za dodatkowe działanie związane z kontrolą wady.

Do tej grupy należą między innymi soczewki MiYOSMART, wykorzystujące technologię wielosegmentowego rozogniskowania D.I.M.S. Technologia ta została uwzględniona w wytycznych Polskiego Towarzystwa Okulistycznego dotyczących postępowania w progresji krótkowzroczności u dzieci i młodzieży.1 Jest sprawdzona i bardzo dobrze przebadana. Stoi za nią ponad 8 lat badań klinicznych2 oraz ponad 150 publikacji naukowych3, a soczewkom MiYOSMART, które ją wykorzystują, zaufało już ponad 4 miliony rodziców na całym świecie.4

MiYOSMART iQ. Okulary, które robią więcej niż tylko korygują widzenie

Soczewki okularowe MiYOSMART pokazały, że okulary mogą nie tylko poprawiać ostrość widzenia, lecz także spowalniać progresję krótkowzroczności, w bezpieczny, skuteczny i nieinwazyjny sposób.

MiYOSMART iQ to najnowszy krok w rozwoju tej samej, klinicznie potwierdzonej technologii D.I.M.S. oraz najbardziej zaawansowane soczewki okularowe HOYA do kontroli krótkowzroczności u dzieci.

Jak działają soczewki MiYOSMART iQ?

Soczewka MiYOSMART iQ składa się z dwóch współpracujących ze sobą stref. Optyczna strefa korekcji zapewnia dziecku ostre widzenie, podobnie jak w standardowych okularach. Otacza ją strefa terapeutyczna złożona z wielu mikrosegmentów, które tworzą tzw. rozogniskowanie. To właśnie ono jest sygnałem dla oka do ograniczenia tempa wzrostu, a tym samym dalszego postępu krótkowzroczności.

W soczewkach zastosowano konstrukcję D.I.M.S. Triple Enhanced Design, w której udoskonalono trzy elementy odpowiedzialne za działanie strefy terapeutycznej. Strefę terapeutyczną umieszczono bliżej centrum soczewki i rozszerzono na większy obszar, a mikrosegmenty powodują rozogniskowanie o większej mocy.

Co pokazało badanie kliniczne?

MiYOSMART iQ oceniono w 12-miesięcznym randomizowanym, kontrolowanym badaniu klinicznym z udziałem dzieci z krótkowzrocznością w wieku od 4 do 12 lat. Wyniki są imponujące – u 9 na 10 dzieci, w ciągu pierwszych 12 miesięcy noszenia, nie zaobserwowano istotnej klinicznie progresji krótkowzroczności.5,6

Za klinicznie istotną progresję krótkowzroczności uznaje się zmianę ekwiwalentu sferycznego refrakcji po cykloplegii wynoszącą co najmniej −0,50 D w ciągu 12 miesięcy noszenia. W praktyce oznacza to, że specjalista porównuje wynik badania wykonanego po podaniu kropli, które czasowo wyłączają akomodację oka, i sprawdza, czy wada pogłębiła się w ciągu roku o co najmniej pół dioptrii, na przykład z −2,00 D do −2,50 D lub więcej.

Wyniki te dotyczą dzieci z krótkowzrocznością w wieku od 4 do 12 lat i mogą się różnić w zależności od grupy wiekowej oraz innych parametrów początkowych w momencie rozpoczęcia stosowania soczewek MiYOSMART iQ.5,6

Właśnie dlatego dziecko powinno pozostawać pod regularną opieką specjalisty ochrony wzroku. Tylko kontrolne badania pozwalają ocenić, czy wada postępuje, w jakim tempie i czy zastosowane rozwiązanie spełnia swoje zadanie u konkretnego dziecka.

MiYOSMART iQ to także pierwsze soczewki okularowe firmy HOYA, dla których przedstawiono kliniczne dowody skutecznej kontroli progresji krótkowzroczności u dzieci od 4. roku życia przy stosowaniu jako jedynej metody postępowania.5,6

Kontrola krótkowzroczności to proces

Wybór odpowiedniej metody to ważny krok, ale kontrola krótkowzroczności nie kończy się w momencie dobrania okularów, soczewek kontaktowych czy rozpoczęcia stosowania atropiny. Potrzebne są regularne badania, które pozwalają ocenić, czy wada nadal postępuje, w jakim tempie i czy wybrane postępowanie przynosi oczekiwane rezultaty. W zależności od wyników specjalista może zdecydować o kontynuacji, zmianie lub połączeniu metod.

Ogromne znaczenie mają również codzienne nawyki dziecka. Dlaczego żadna metoda kontroli krótkowzroczności nie zastąpi czasu spędzanego na zewnątrz, regularnych przerw od pracy z bliska i odpowiedniej higieny wzrokowej? O tym opowiemy w kolejnym artykule.

Dowiedz się więcej o MiYOSMART iQ.

Jeśli nie czytałeś pierwszej części, sprawdź, po czym poznać krótkowzroczność u przedszkolaka.

Przypisy

  1. Bakunowicz-Łazarczyk A, Modrzejewska M, Szaflik J, Filipek E, Hautz W, Urban B. Management of myopia in children and adolescents – Guidelines of the Polish Society of Ophthalmology. Klinika Oczna / Acta Ophthalmologica Polonica. 2024;126(2):51-58. doi:10.5114/ko.2024.140891

  2. Leung TW, Zhang HY, Chan KH, Lee PH, Liu KKK, Kwok YM, et al. Long-term axial elongation in myopic children wearing DIMS spectacle lenses: an 8-to-10-year observational study. BMJ Open Ophthalmology. 2026;11:e002780. https://doi.org/10.1136/bmjophth-2026-002780

  3. Na podstawie liczby publikacji w recenzowanych czasopismach, według danych HOYA z lipca 2026 r.

  4. Na podstawie liczby sprzedanych soczewek według danych sprzedaży Hoya z kwietnia 2026 r.

  5. Tse D.Y., Hon Y., Chun R.K., Leung T.W., Leung D.K.Y., To C.H., Lam C.S.Y., Myopia Control Efficacy of Defocus Incorporated Multiple Segments Spectacle Lens with Triple Enhanced Design: 12-month randomized controlled trial, Abstract 2523, ARVO 2026 Annual Meeting.

  6. Dane własne HOYA, wyniki kliniczne soczewek okularowych MiYOSMART iQ, 04/2026.

Soczewki okularowe MiYOSMART iQ służą do korekcji i kontroli krótkowzroczności u dzieci. Producent: Hoya Holdings B.V. Podmiot prowadzący reklamę: Hoya Lens Poland sp. z o.o.

To jest wyrób medyczny. Używaj go zgodnie z instrukcją używania lub etykietą.